Info

Ook een eigen startpagina?
Eigenstart dochters

Profiel


Ik conserveer en restaureer kunst en antiek gemaakt van o.a. glas, porselein en aardewerk. In 1992/93 ben ik als vrijwilligster bij de restauratieafdeling van het ROB (Rijksdienst Oudheidkundig Bodemonderzoek) werkzaam geweest. Na een vierjarige opleiding bij het ICN (Instituut Collectie Nederland) in Amsterdam heb ik in 1997 het diploma keramiek- en glasrestauratie behaald. Tijdens deze opleiding heb ik stage gelopen bij het Rijksmuseum en bij een zelfstandig restaurator. Sinds 1997 werk ik als zelfstandig restaurator van keramiek en glas in Hilversum en ben aangesloten bij de vakvereniging RN (Restauratoren Nederland). Ingeschreven bij de Kamer van Koophandel Gooi- en Vechtstreek onder nummer 32.06.67.17





Glas


Glas Glas is een amorfe (niet-kristallijne) vaste stof. De bekendste verschijningsvorm is het kleurloze glas, zoals dat voor vensters en drinkglazen wordt gebruikt. Dit glas bestaat voornamelijk uit de stof silica of siliciumdioxide (SiO2). Hoewel glas geen kristalstructuur heeft, heeft het met veel kristallen gemeen dat het doorzichtig is en het licht breekt. Dit leidt tot verwarring in de naamgeving. Er bestaat zelfs een glassoort die kristalglas of kortweg kristal wordt genoemd. Deze benamingen zijn onjuist: kristalglas spreekt zichzelf tegen en kristal is het beslist niet. De uitspraak "Dit is geen glas, het is kristal" klinkt wetenschappelijk correct, want glas is inderdaad geen kristal. Juister is echter: "Dit is glas, maar geen gewoon glas, want het is kristalglas." In sommige talen, zoals Spaans, is cristal (naast vidrio) een woord voor gewoon glas. • Glasovergang Wanneer een vloeistof voldoende snel wordt afgekoeld, ontbreekt vaak de mogelijkheid om te kristalliseren, doordat het materiaal de gelegenheid niet krijgt om groeikernen voor de kristalgroei te vormen. Bij een temperatuur die meestal veel lager ligt dan het kristallijne smeltpunt ondergaat het materiaal dan een ander soort stollingsproces: een glasovergang. Bij beide vormen van stolling (glaspunt en vriespunt) gaan veel vrijheidsgraden van beweging verloren en kunnen de atomen van het materiaal niet meer vrij bewegen, maar alleen nog om een evenwichtspunt trillen. Het verschil tussen de twee overgangen is dat bij het vriespunt ook een ordening van de structurele eenheden van de stof plaatsvindt, wat bij een glasovergang achterwege blijft. Onder het glaspunt is het systeem een amorfe vaste stof, erboven een onderkoelde vloeistof. Soorten glas De bekendste vorm van glas, in gebruik voor ramen, flessen, (drink)glazen, vazen e.d. is een mengsel van silicaten. De belangrijkste grondstof daarvoor is kwarts of silica (SiO2) meestal gewonnen uit zand. Silica is een zuur oxide, dat met water kiezelzuur kan vormen. Kwartsglas In pure vorm kan van silica ook een glas gemaakt worden: kwartsglas. Dit materiaal is echter moeilijk te bewerken; het heeft bijvoorbeeld een hoog en vrij abrupt smeltpunt (boven 1700 °C). Kwartsglas wordt alleen voor speciale doeleinden toegepast, bijvoorbeeld in cuvetten die UV-licht doorlaten of voor ampullen die hoge temperaturen moeten kunnen doorstaan. Het is echter naar verhouding duur. De verwachting is dat dat binnenkort echter verandert omdat er een nieuwe manier is gevonden om kwartsglas te bewerken namelijk door middel van een sterke laser die relatief goedkoop is.[bron?] kwartsglas (chemische structuur) het vierde zuurstofatoom ligt steeds boven het siliciumatoom. Bergkristal Net als kwartsglas bestaat bergkristal uit zuiver silica. Door de lange tijd die het kristalrooster heeft gekregen om zich te vormen, is het (quasi) volmaakt gekristalliseerd: het rooster bestaat uit regelmatige SiO4-teträeders, die in een driedimensionaal patroon gerangschikt zijn. Het is daarmee een kristallijne vaste stof en niet een glas. Van buitenaf is dat verschil niet goed te zien, maar in het Röntgendiffractiepatroon is het verschil erg groot. Commercieel glas Wegens de hoge verwerkingstemperatuur (en de bijhorende hoge verwerkingskosten), voegt men bij commerciële glassoorten verzachters toe als CaCO3 en Na2CO3 (die bij het smelten overgaan in resp. CaO en Na2O onder vorming van kooldioxide). De vermindering van het aantal dwarsverbindingen maakt het glas zachter en vermindert de glastemperatuur. Gewoon glas bestaat uit slechts 70% SiO2, en veel zachtmakers (10% CaO, 15% Na2O) en wordt verwerkt op 700 °C. Wegens zijn samenstelling noemt men het ook natronkalkglas. Het heeft een hoge thermische uitzetting, en is daardoor niet geschikt voor laboratoriumtoepassingen. Daar gebruikt men een glas met een bijzondere samenstelling (Pyrex) of het veel duurdere kwartsglas. Die materialen zijn goed tegen snelle temperatuursveranderingen opgewassen. Men verdeelt commercieel glas in 3 grote groepen: • het vlakglas (ramen, autoruiten, spiegelglas, draadglas ...) • het verpakkingsglas (flessen, (drink)glazen, vazen,gloeilampen,...) • het technisch glas (glasvezel, glaswol, ...) Voor het produceren van verpakkingsglas (drinkglazen, vazen, flessen e.d.) worden de volgende drie methodes gebruikt in glasfabrieken: • Blaas/blaasproductie • Pers/blaasproductie • Persproductie Om deze holglasproducten de juiste vorm te geven worden glasvormen of glasmoulds gebruikt. Fabricage Het meeste glas wordt gefabriceerd door aan het zure SiO2 basische verbindingen, zoals natrium- of kaliumhoudende carbonaten, toe te voegen. Ook zware metalen zoals lood (in kristalglas) worden toegepast. Glas is chemisch gezien dus een mengsel van silicaten Na-K-Ca-Mg-...-Si-O. Afhankelijk van de precieze samenstelling heeft het glas verschillende eigenschappen, bijvoorbeeld een ander smeltpunt, een andere brekingsindex, dispersie of een andere uitzettingscoëfficiënt. Omdat bij verwarming een glazen voorwerp door uitzetting kan springen, maakt men glas met een speciale samenstelling (Pyrex), waar dit soort problemen minimaal zijn. Voor toepassingen in de optica, met name voor speciaal gecorrigeerde objectieven, worden glassoorten met zeldzame aarden of fluoriet gebruikt die een extreem lage dispersie hebben. Geblazen glas Blazers laten een bol van glas verwarmen aan het einde van een riet (holle metalen buis), en blazen in dit riet om het glas te laten uitzetten en aldus een bolvormig element uit glas te bekomen. Naderhand rekt men deze bolvorm uit (tot een cilindervorm), en snijdt men die cilinder overlangs. Dan kan men de cilinder platdrukken, en heeft men een plat glasoppervlak. Deze methode wordt ook gebruikt voor de massaproductie van flessen, bokalen en lampen in geautomatiseerde glasfabrieken. Het glas wordt geblazen bij een temperatuur van 700 °C. Nadien wordt het glas in een andere oven geplaatst van 500 °C. Dit gebeurt om het glas niet te snel te laten afkoelen waardoor het zou springen. Getrokken glas Men maakt een bad van gesmolten glas, plaatst een (rechte) staaf horizontaal in de vloeistof, en trekt deze staaf omhoog. Het glas is zo visceus dat deze de staaf zal meevolgen. Op deze manier wordt snel een plat glasoppervlak verkregen, hoewel deze niet perfect is. Oude ramen zijn vaak nog opgebouwd uit platen getrokken glas, dit is te zien door de zogenaamde trekstrepen: het glas is plaatselijk dikker en dunner, waardoor de ruit een vertekend beeld geeft. In Nederland werd in 1979 de laatste fabriek volgens dit procedé gesloten. Floatglas Deze methode werd in 1952 uitgevonden door Pilkington: men giet het gesmolten glas bovenop een bad van gesmolten tin. Het glas is lichter dan het tin, waardoor het er bovenop blijft drijven. Gesmolten metalen hebben een perfect vlak oppervlak en op deze manier is ook (de onderkant van) het glas perfect vlak. De oppervlaktespanning van het glas zelf zorgt voor een perfect gladde bovenkant. De floatglasmethode wordt vooral gebruikt voor het maken van grote glasplaten (6,0 x 3,21 m). Het wordt toegepast in een continu gietproces: aan één kant wordt het vloeibare glas op het vloeibare tin gegoten, aan de andere kant wordt de gestolde glasplaat verder afgekoeld en in gewenste afmetingen gesneden. Men kan naar wens de dikte van de glasplaat variëren tussen 0,4 en 25 mm. Momenteel wordt zo'n 90% van alle glas volgens deze methode gemaakt. De enige Nederlandse floatglasfabriek staat in Tiel en produceert per dag 50.000 m² glas, teruggerekend naar een dikte van 4 mm. België heeft meerdere floatglasfabrieken: een in Mol in de Kempen (40.000 m² per dag), vier in Moustier-sur-Sambre (280.000 m² per dag) en twee in Jemeppe-sur-Sambre (120.000 m² per dag), alles teruggerekend naar 4 mm dikte. Bewerkingsmogelijkheden • frezen • snijden met een glassnijder • waterstraalsnijden • graveren • etsen • decoreren • brandschilderen Andere soorten glas Silicaten zijn zeker niet de enige materialen die een glasovergang ondergaan. We hoeven maar in de moderne huiskamer om ons heen te kijken. Veel van de kunststoffen die we daar aantreffen worden ook in de glasvorm toegepast. De kristallijne vorm is bij polymere kunststoffen zelfs eerder uitzondering dan regel. Het is zelfs mogelijk om metaalglazen te maken. Daartoe moet de smelt echter wel zeer snel afgekoeld worden, omdat glasvorming vooral gemakkelijk optreedt wanneer de smelt viskeus (stroperig) is en dat is bij metalen niet zo. De benodigde ultrasnelle afkoeling wordt bereikt door een dun straaltje gesmolten metaal op een trommel te schieten die snel ronddraait en van binnen uit sterk gekoeld wordt. Het zo gevormde materiaal heeft allerlei interessante eigenschappen maar kan slechts op kleine schaal en in dunne lagen vervaardigd worden Er wordt daarom naarstig gezocht naar legeringen waarvan de glasvorming wat minder moeizaam is en er zijn nu inderdaad een aantal materialen bekend waarvan ook in grotere massa metaalglazen te vervaardigen zijn. [1] Eigenschappen van glazen Een groot voordeel van glazen is dat het isotrope materialen zijn, die geen korrelgrenzen vertonen. De isotropie en de relatief gemakkelijke vormbaarheid van een glas maakt het mogelijk om 'glasheldere' doorzichtige voorwerpen te maken. Ook andere eigenschappen zoals sterkte en hardheid zijn vaak erg goed en bovendien te regelen door de samenstelling te veranderen. Daarnaast kan glas goed tegen bijtende stoffen. Een nadeel is dat glas erg breekbaar is. Voor polymere glazen is dat ook het geval, maar het is mogelijk om materialen te maken die zowel glasachtige delen en rubberachtige delen bevatten, waardoor men het beste van twee werelden kan verkrijgen, zowel de hardheid van het glas en de taaiheid van de rubber. Een goed voorbeeld daarvan is HIPS (High-Impact PolyStyreen). Vloeistof of vaste stof Er werd vroeger wel gezegd dat glas eigenlijk een vloeistof is die zeer langzaam stroomt. Dit zou te meten zijn door in oude ruiten de dikte van de onderkant te vergelijken met die van de bovenkant.[2] Dat verhaal, dat ook op scholen werd onderwezen, is echter onjuist. Volgens een berekening van Edgar Dutra Zanotto van de Universiteit van Sao Carlos in Brazilië in het American Journal of Physics zou zelfs glas met een lage viscositeit er 1032 jaar over zou doen om merkbaar te vervormen.[3] Aangezien 1032 jaar een extreem lange periode is, volgens elke schatting vele malen langer dan de ouderdom van het universum, kan men bij kamertemperatuur onmogelijk enige vloei van deze stof waarnemen. De dikteverschillen in oude ruiten zijn te verklaren uit fabricagemethoden die in het verleden werden gebruikt. Glasplaten werden gemaakt door het dikvloeibare glas rond te draaien. De buitenste rand werd daarbij dikker. Bij het plaatsen van de rechthoekig gesneden ruit, plaatste men de dikste kant aan de onderzijde, vanwege de stabiliteit. Er zijn wel stroperige vloeistoffen die eruitzien als een vaste stof, maar waarvan duidelijk is aangetoond dat het om een vloeistof gaat met een zeer hoge viscositeit, bijvoorbeeld pek of bitumen bij het pekdruppelexperiment. Daarbij gaat het om materialen waarvan het glaspunt veel dichter bij kamertemperatuur ligt (glasovergang). Volgens een andere benadering zou een glas een onderkoelde vloeistof zijn. Deze benadering gaat ervan uit dat een vloeistof bij afkoeling een vloeistof blijft, zolang het niet kristalliseert tot een kristallijne vaste stof. Aangezien glas niet uit kristallen is opgebouwd, zou het geen vaste stof zijn. Een praktischer definitie noemt een stof een vloeistof als het een homogene stof is die kan vloeien, of het nu kristallijn of amorf is. Ook een glas als dit is volgens die definitie duidelijk een vaste stof. In het algemeen is er duidelijk een temperatuur aan te wijzen waarbij een glas smelt en overgaat in een stroperige vloeistof en daarom worden in de wetenschap glazen in het algemeen onderscheiden van onderkoelde vloeistoffen. Ook volgens deze definitie is het antwoord op de vraag of een glas een vloeistof is dus negatief: een glas is iets anders dan een onderkoelde vloeistof. Een voorname bron van verwarring daarbij is dat het overgangspunt afhankelijk is van de frequentie van de temperatuurfluctuatie waarmee men het fenomeen bestudeert. Bij hogere frequentie is het punt wat hoger. Wanneer men een materiaal neemt waarvan het glaspunt vlak bij kamertemperatuur ligt is het dus goed mogelijk dat het breekt als een glazen vaste stof als men het snel op de grond gooit, maar vloeit als een vloeistof als men op een veel grotere tijdschaal bekijkt. Men spreekt van het tijd-temperatuur-superposit ieprincipe om aan te duiden dat de tijdschaal en de temperatuurschaal gedeeltelijk uitwisselbaar zijn. De verschuiving van de glastemperatuur (Tg) met de tijdschaal is echter niet groot en dat verklaart ook waarom ver beneden het glaspunt (zoals voor vensterglas bij kamertemperatuur) geen vloeistofgedrag meer te verwachten is. Voor veel polymeren ligt dat wat anders. Dat zijn vaak glazen met een glastemperatuur die slechts 100-200 °C beloopt in plaats van 700-1000 °C voor silicaten. Hoewel vloei ook voor deze materialen nauwelijks een rol speelt is er soms wel sprake van veroudering (aging) waarbij onder loop van jaren de mechanische eigenschappen van het polymeer geleidelijk veranderen. Dit is vooral een zaak waarmee men rekening moet houden als men de kunststof in een constructie wil toepassen. Ook deze veroudering is een gevolg van de nabijheid van het glaspunt.

Dert Restauratie


Wilt u informatie over conserveren of restaureren van een object, dan kunt u telefonisch of per e-mail een afspraak maken. In een persoonlijk contact kan ik dan met u bespreken wat uw wensen en verwachtingen zijn, wat de mogelijkheden zijn, welke resultaten van verschillende restauratiemethoden verwacht kunnen worden en wat de kosten daarvan zullen zijn

Dert Restauratie


Dert Restauratie, Eikbosserweg 6, 1214 AH Hilversum, Telefoon: 035-6247719, Mobiel: 06-26356984, e-mail: info@dertrestauratie.nl.





De Restauratie


Het behoud van het object komt altijd op de eerste plaats. Een restaurator zal een object dan ook nooit opnieuw bakken, maar gebruikt restauratiematerialen en methoden die professioneel zijn. Dit houdt in dat ze voldoen aan de normen die binnen de restauratiewereld gelden. Ze zijn o.a. getest op duurzaamheid, veiligheid en reversibiliteit.






De Restauratie


Doel van een restauratie is een object, zoveel als mogelijk en wenselijk, terug te brengen in de oorspronkelijke staat. Dit maakt het mogelijk van een object te genieten zonder te veel afgeleid te worden door barsten, gaten en andere onvolkomenheden. Om bovenstaand doel te bereiken, verricht ik, voor zover van toepassing, de volgende handelingen: -- Loszittend pigment en glazuur e.d. consolideren -- Gehele object reinigen en ontdoen van oude restauraties -- Scheuren reinigen en consolideren -- Breukvlakken reinigen -- Alle delen van het object verlijmen -- Ontbrekende delen aanvullen -- Aanvullingen retoucheren -- Een UV werende laag over de retouche aanbrengen. Uiteindelijk is het resultaat van de restauratie conform afspraak, d.w.z. óf voor het blote oog onzichtbaar óf zichtbaar, maar esthetisch verantwoord.



Zoektermen


A. Jonker, A.L. van Gool, Aardappelschaal, Aardbeikop, Aardewerk en bloempottenfabriek De Ysel, Aardewerk, Aardewerkfabriek Amstelhoek, Aardewerkfabriek De Kat, Aardewerkfabriek de Rijn, Aardewerkfabriek Katwijk, Aardewerkfabriek Zaalberg, ADCO (Groninger Steenfabriek NV), Afrika, Airbrush, Alabaster, Alabastron, Albarello, Albast, Alboth & Kaiser, Altaarvaas, Amerika, Amfoor, Amfora, Amphora, Amsterdamse school, Andree, Antiek, Antike, Antiques, Antiquitäten, Antiquiteiten, Antiquities, Applied / industrial art, Arabia, Arabie, Armorial, Arnhemsche Fayencefabriek, Arnhemse Fayencefabriek NV, Art Deco, Art Nouveau, Art, Arts and crafts, Arzberg, Asbak, Asbakhouder, Attisch, Aziatisch, Azie, Azteek, Baardmankruik, Bareuther, Barnsteen, Basin, Bedsteen, Bedstoof, Beeld, Beeldmerk, Beker, Bekervaas, Bert Nienhuis, Beschadigd, Beschadiging, Beschilderd, Beslagkom, Beslagpot, Bibelot, Bierpul, Biscuit, BKI, Blaker, Blaker, Bloch & Co., Bloemendecor, Bloemenvaas, Bloempot, Bloemschaal, Blokvaas, Blue, Boekenstandaard, Boeotisch, Boerenkom, Bohemia, Bokaal, Bollenschaal, Bolvaas, Bonbonschaal, Bonbonstel, Booth, Bord, Borstbeeld, Boterbakje, Botervloot, Bottle, Bourdalou, Bowl, Bowlglas, Bowlpot, Bowlschaal, Braadslede, Brander, Breuk, Breukvlakken, Broedschotel, Broodmand, Broodschaal, Bruin, Brush rest, Buik, Buste, Butger, C.J. van der hoef, Cactuspot, Cactusschaal, Cakeschaal, Carduus, Carduusaardewerk, Celadon, Celadon, Cerabel, Ceramics, Champagne, Chang-sha, Chi-chou, Chi-chou, China(ware), China, Chinees, Chinese, Chíng, Chocoladeketel, Chodziez, Christoffel Agterberg, Chun, Cilindervaas, Coalport, Colenbrander, Colour fill, Comfoor, Compote schaal, Concordia, Confiture pot, Conserveren, Consolideren, Corean, Couvert, Cover, Crisisgoed, Cup, Cup-stand, Cylindervaas, D.A.G., Dansfiguur, De Bazal, De Marmot, De Olde Kruyk, De porceleyne fles, De Sphinx, De Star, De Stijl, De Zwing, Décor, Decoratie, Dejeuner, Dekschaal, Deksel, Dekselknop, Dekselkom, Dekselkruik, Dekselpan, Dekselpot, Dekselvaas, Delfts blauw, Delftware, Design, Dessert, Dienblad, Diepe borden, Dierfiguur, Diner, Dirk Abraham Goedewaagen, Dish, Distelafdeling, Doofpot, Doopbekken, Doopvont, Doorroker, Doos, Dortsche Kunstpotterij, Drievoet, Drijfschaal, Drinkhoorn, Drinkservies, Drukvorm, Dubbelemmer, Duits, Dynastie, Dynasty, E. Estie, Earthenware, Edelstein, Edmond, Ei, Eierdop, Eierschaal, Eierschaal-porselein, Eierschotel, Eisbecher, Email, Emaille, Emailware, Enamel, Engels, Epiag (Altrohlau), Epiag (Elbogen), Eschenbach, ESKAF Eerste Steenwijker Kunst aardewerk fabriek), Esthetisch, Etagere, Europees, Evenveeltjespan, Ewer, Fayence en tegelfabriek Holland, Fayence en tegelfabriek Westraven, Fayence, Figure, Figuur, Flacon, Flask, Fles, Flesvaas, Frans, Fruitschaal, Fruittest, G.M.E. Bellefroid, Ganzenvereegger, Gatenpot, Gatenpot, Gebakbord, Gebakschaal, Gebakstel, Gebroken, Gebruiksaardewerk, Gebruiksgoed, Geglazuurd, Gekleurde aanvulling, Gelegenheidsaardewerk, Gemberpot, Gemberpot, Geurvaas, Gieter, Gips, Gladioolvaas, Glas, Glass, Glasservies, Glazen, Glazuur, Goblet, Goedewaagen, Goud, Gouda, Goudmozaiek, Gouds plateel, Grabbelbak, , Grabbelbakje, Grafurn, Grafvaas, Greenware, Grieks, Grindley, Groenteschaal, Gubbio, H.J. Jansen van Galen, Haagsche Plateelbakkerij Rozenburg, Haas & Czjek, Hals, Halsvaas, Han, Handbeschilderd, Handel, Handle, Handvat, Handwarmer, Haviland (Johann), Head-rest, Heft, Heinrich, Hengselmand, Heraldiek, Heraldisch, Herend, Herstel, Herstellen, Hertel, Hoek, Het potteke, Horletoet, Hu vaas, Hutschenreuther, Hydria, Iers, IJscoupe, IJzer, Imari, Inca, Inkthouder, Inmaakpot, Irdenware, Ivoor, Jaap Gidding, Jade, Jäger, Jampot, Jan van Breukelen, Japan, Jar, Jardiniere, Jenevervaatje, Johannes Weiland, Johnson brothers, Jug, Jugenstil, Jurriaan Kok, Juskom, Kaarsenhouder, Kaasstolp, Kaasvorm, Kachel, Kachelopzet, Kachelpan, Kachelpan, Kahla, Kaj Franck, Kalebassenfles, Kalkaardewerk, Kamerpot, Kan, Kandelaar, Karaf, Karin, Karn, Karntoestel, Karnton, Kasimir Malevich, Kaststel, Kastvaas, Kelk, Kendi, Kennemer pottenbakkerij, Kennemer potterij, Kennemer Potterij, Kennemer Potterij, Keramiek, Keramik, Keramische industrie Fris, Khendi, Kinderservies, Kleijn, Klok, Klokkrater, Kneedkan, Koekdoos, Koekschaal, Koektrommel, Koeler, Koeler, Koffiekop, Koffiepot, Koffieservies, Kom, Komfoor, Königszelt, Kooflijst,, Kookpot, Kop, Koper, Koreaans, Korean, Koudlak, KPM Berlijn, KPM Waldenburg, Kraagvaas, Kristal, Kroes, Kroouchter, Kruidenkom, Kruidenschaal, Kruik, Kruik, Kuan, Kuikendrinkbak, Kunst, Kunstaardewerkfabriek Barras, Kunstaardewerkfabriek Mobach, Kunstaardewerkfabriek Regina, Kunsthandwerk, Kunstnijverheid, Kunstvoorwerpen, Kustaardewerkfabriek St. Lukas, Kwispedoor, Kylix, Lak, Lamp, Lampenkap, Lampenvoet, Lampetkan, Lampstand, Lauweriks, Lead, Leerdam, Lepel, Lepelbeker, Liao, Liao, Lijst, Likeurbeker, Lollepot, Lood, Lotus, Lung, Majolica, Makkum, Mand, Marble, Marion, Marmer, Marmor, Marokkaans, Masker, Matglazuur, Maya, MCP, Melkbeker, Melkkan, Menage, Mending, Mepal servies, , Mergboor, Mes, Messeegger, Mexico, Ming, Mobachvaas, Mokkakan, Mokkapot, Mokkaservies, Mokkaset, Mongol, Mongool, Monniksbeker, Monochrome, Monochroom, Mosa, Mosterdstel, Moulded brick, Mozaiek, Muzikant, Mykeens, MZ, Napels, Natuursteen, Nederland, Nederrijns, Nest schaal, Nieuw Rozenburg, Nieuwe kunst, Nieuwe zakelijkheid, Norden, Noritake, OHME, Olie en azijnstel, Oliefles, Olielamp, Ondersteek, Ondersteek, Onderzetter, Ontbijt, Onverglaasd, Oordrinkbeker, Oorkan, Oorkom, Oorpot, Oorschaal, Oorvaas, Orchideevaas, Orient, Ornament, Ornamenten, Otto van Tussenbroek, Pan, Papkom, Parfumfles, Particulier, Patentvaas, Pauwenmotief, Pear-shaped, Peervormig, Pelike, Penneegger, Peperbus, Pepermolen, Peperstel, Peperstrooier, Perenpot, Perklijst, Perzie, Perzisch, Petrus Regout, Piepzak, Pigment, Pijphouder, Pindastel, Pirkenhammer, Pispot, Plantenbak, Plantenpot, Plaquette, Plaster, Plat bord, Plate, Plateel, Plateelbakkerij De Distel, Plateelbakkerij de Rozenboom, Plateelbakkerij Delft NV (P.B.D.), Plateelbakkerij en Pijpenfabriek Zenith, Plateelbakkerij Flora, Plateelbakkerij Haga, Plateelbakkerij L. Huisenga, Plateelbakkerij RAM, Plateelbakkerij Zuid Holland (PZH), Plateelfabriek Gelria, Plateelfabriek Ivora, Plateelfabriek Purmerend, Plateelfabriek Schoonhoven, Plazuid (Koninklijke plateelbakkerij zuid Holland), Poffertjespan, Pokal, Polijsten, Polychrome, Polychroom, Pop, Poppenkast, Porcelain, Porselein, Porseleinfabriek De Kroon, Porzellan, Pot, Potpourri-vaas, Pottenbakken, Pottenbakker, Pottenbakkerij ’t vuur, Pottenbakkerij de vier paddestoelen, Pottenbakkerij Kohler, Pottenbakkerij Nagtegaal, Potter, Potterie Kennemerland, Potterij Kennemerland, Potterij Rembrandt, Pottery, Presenteerschaal, Pre-Táng, Puddingkom, Puddingschaal, Puddingvorm, Pul, Puls, Raynaud, Reclame, Reclamebord, Reconstructie, Regina, Regina, Regout, Reinigen, Reliefplaat, Repair, Reparatie, Reparation, Repareren, Reparieren, Restauratie, Restauration, Restaurator, Restaureren, Restaurieren, Restaurierung, Restoration, Retouche, Retoucheren, Reukflacon, Reuzelpot, Rijstkom, Ringeloorkruik, Romertopf, Rookstel, Roompot, Roompot, Rosenthal, Royal Albert, Royal Boch, Royal Doulton, Rozenpot, Rozet, Sardinebakje, Sarkofaag, Satsuma, Sauskom, Schaal, Schalen, Scheerbekken, Scheerkom, Schenkkan, Schenksneb, Scherf, Scherzer, Scheuren, Schilderijlijst, Schlaggenwald, Schlemmertopf, Schönwald, Schotel, Schouwwang, Schumann, Schuttersplaat, Sculptuur, Sculptuur, Servetring, Servies, Sieraardewerk, Siergoed, Sierkeramiek Russel, Sierkunst atelier Ravelli, Sierlijst, Sierschotel, Siertegel, Sigarettenkoker, Sirooppot, Skyphos, Société Ceramique Maastricht, Societe Ceramique, Soepbord, Soepkom, Soeplepel, Soepterrine, Spaans, Spaarpot, Specerijenstrooier, Speelgoed, Spoelkom, Spucknapf, Spuwpotje, Stamnos, Stapelservies, Steek, Steelpan, Steengoed, Steingut, Steinzeug, Stipbak, Stolp, Stoneware, Stoof, Stoofpot, Strooier, Stroopkan, Suikerpot, Suikerschep, Sung, Tabakspijp, Tabakspot, Tafelblad, Tafelkandelaar, Tafelservies, Tafelstel, Tang paard, Tang, Tasse, Tazza, Teapot, Teedose, Tegel en Fayencefabriek Amphora, Tegel, Tegelbakkerij Lotus, Tegelbakkerij Lotus, Tegelplaat, Tegeltableau, Teller, Terraco, Terracotta, Terrine, Test, Tête a tête, Tharaud, Thea, Theebus, Thee-ei, Theekop, Theelepel, Theelicht, Theepot, Theeservies, Theo Vos, Thomas Tielsch, Tin, Ting, Toiletdoos, Toiletdoos, Wijntrechter, Tolteek, Tomb, Töpferin, Torso, Trade, Trechter, Trechterbeker, Trembleuse, Tripod, Tuitpot, Tulbandvorm, Tulpenvaas, Turks, Uitlekschaal, Unica, Urbino, Urn, Vaas, Vaatwerk, Vakvereniging, Valckenier, Van der Hoef, VANK, Vase, Veldfles, Velsen, Vergiet, Vetlampje, Vetpot, Victoriaans, Villeroy & Boch, Vingerkom, Visschaal, Visschotel, Vissenbord, Vissenkom, Vleesschaal, Voederbak, Voetstoof, Volutenkrater, Voorraadglas, Voorraadpot, Vork, Vruchtentest, Vuurstolp, Vuurtest, Vuurtest, W.C. Brouwer, Walbrzych, Ware, Waterpot, Watrestel, Wed. N.S.A. Brantjes en Co., Wedgwood Wenen, Wedgwood, White, Wierrook, Wijn, Wijn, Wijnglas, Wijwaterbak, Wijwaterbakje, Wijwaterkan, Wijwaterkom, Wijzerplaat, Willem de Vries, Willem van Norden, Wine, Wit, Wood & Sons, Yuan, Zeepkom, Zeepkop, Zeeppot, Zeven-oren-pot, Zilver, Zoutbus, Zoutstel, Zoutstrooier, Zoutvaatje, Zuid-Amerikaans, Zultvorm, Zwart,

Verwijzingen